Adviezen van MKB-coach Ton van Dooren

Het starten van een eigen bedrijf is een hele bevalling. Als ik terugkijk op mijn eigen carrière, dan heb ik de fouten gemaakt die je bij heel veel ondernemers tegenkomt. Van je fouten leer je, maar het zijn soms wel erg kostbare lessen.
Hieronder enkele adviezen hoe je de klassieke valkuilen kunt vermijden*.

De voorbereiding
Ondernemers zijn er in alle soorten en maten. De een is een doener, type: "ik zie wel waar het schip strandt." De ander laat zich van tevoren uitgebreid informeren en regelt zijn of haar zaken eerst tot in de puntjes. Dan is er de vrije jongen, vaak de starter van een glazenwasser- of schoorsteenvegerbedrijf, die geen zin heeft om voor een baas te werken. Of de dtp-er die een baas had, maar het nu wel eens zelf wil proberen. De een kiest voor een eenmanszaak. De ander heeft de ambitie om een groot bedrijf op te zetten met veel personeel. Maar welk type ondernemer je ook bent, voor iedereen geldt dat een goed ondernemingsplan het halve werk is.
Uit ervaring weet ik dat hooguit 1 op de 5 starters een ondernemingsplan maakt. Als ik aan mijn cursisten vraag: "wie heeft het in zijn hoofd zitten?", zie ik een braaf ja-knikkende menigte van 15 mensen. Wat 'in je hoofd zit' kan echter niet getoetst worden aan onafhankelijke criteria. Daarom is het zinvol om alle ideeën en ambities te verwoorden in een ondernemersplan.
Tip: Bij de KvK kun je standaardformulieren halen voor een ondernemingsplan. Bijna alle banken hebben een starterspakket voor ondernemers.

De huisvesting en de auto
De huisvesting is het "smoelwerk" van menig bedrijf. Hier moeten plannen worden gesmeed en mogelijkheden worden uitgewerkt. De eerste opdrachtgevers moeten hier op bezoek kunnen komen. Ik herinner me de ondernemer die startte in de begintijd van de pc's. Hij had een investeringsplan gemaakt om pc's op kantoren te repareren. Zijn huisvesting was een magazijnpand, dat veel te groot was voor zijn onderneming maar, een meevallertje, goedkoper dan gepland. Als autofanaat besloot hij toen maar een grote 4wheeldrive te kopen om op locatie een goed figuur te slaan. De doorsnee klant verwachtte echter een klein service-autootje. Het gesprek ging iedere keer niet over de pc's maar over die auto. Dat was natuurlijk niet de bedoeling. Al snel bleek dat de kosten voor onderhoud en verwarming van zijn pand veel hoger uitvielen, ... evenals het onderhoud van de auto. Vervolgens viel de omzet tegen en kort daarna was het bedrijf failliet.
Tip: Zoek een pand en een auto die niet alleen bij jou, maar ook bij jouw klanten passen.

De financiën
Als starter moet je onder meer een investeringsbegroting maken. Zorg dat er enige verhouding is tussen de afschrijvingen en aflossingen. Vaak hoor je een ondernemer zeggen "ik wil mijn schulden zo snel mogelijk terugbetalen." Maar zo werkt het meestal niet. De investeringen in je bedrijf worden aan de hand van de levensduur afgeschreven. Geld wat in duurzame middelen wordt geïnvesteerd, kan het beste met leningen op lange termijn worden terugbetaald. U betaalt de aanschaf van een pand toch ook niet in een jaar terug! Bij iedere (grote) verandering moet je je plan bijstellen. Dat betekent een nieuwe investeringsbegroting en dus ook een nieuwe exploitatiebegroting.
Een goede maatregel is het ontwikkelen van een stukje werkkapitaal. Weet je niet wat het werkkapitaal in je bedrijf is? Of het positief of negatief is? Ga naar je financieel adviseur en vraag erom.
Tip: Creëer positief werkkapitaal zodat je ruimte heeft om vrijer te handelen.

De administratie
Die moet volledig en up to date zijn. Je accountant/administrateur maakt misschien het verslag, maar jij als ondernemer bent en blijft verantwoordelijk. Zorg dus dat je het snapt. Menig administratiekantoor of accountant stuurt het jaarverslag op en that's it. Nee dus! Vraag gerust om (meer) aandacht.
Inzicht in het betalingsgedrag van je klanten kan soms verhelderend werken. Voor een snel betalende klant zul je immers net iets harder lopen. En vanzelfsprekend krijgt deze klant van jou toch ook meer aandacht.
Tip: Zorg ook dat je vier keer per jaar met je adviseur om de tafel zit.

Het personeel
Na het harde werken, het geploeter in de startfase is er vaak geen tijd om personeel in te werken. Vervolgens stelt de ondernemer het nog maar even uit. Niemand is immers zo goed als de baas zelf.
Nu verdient het wel lekker, maar morgen staan de klanten ook weer te wachten! Hoelang houd je het vol, dat alles-zelf-doen? Slecht of te laat inwerken van personeel is op iets langere termijn schadelijk voor je bedrijf en zelfs dodelijk voor de groei.
Tip: Personeel aannemen is niet genoeg, neem de tijd om je mensen in te werken en zorg voor een goede taakomschrijving.

Fiscus
Vaak zie je dat een ondernemer wacht op de eerste belastingaanslagen. Maar goed, het duurt wat lang en hij wil toch heel graag verhuizen naar het nieuwe pand of een nieuwe investering doen.
Heel vaak wordt geld van de fiscus uitgegeven. Een betalingsregeling zit er dan niet altijd in. De belastingdienst is immers geen kredietverstrekker. Help, wat nu? Achteraf de bank inschakelen? Dit zal niet echt worden gewaardeerd. Want ook een bank wil graag met de ondernemer meegroeien.
Tip: zet het geld voor de fiscus op een aparte rekening.

De orderportefeuille
Heb je in die eerste jaren wel echt aandacht aan je klanten besteed? Heb je tijd gehad om te luisteren naar hun wensen? Heb je tijd gehad om aan acquisitie te doen? En hoe zit het met het netwerken? Het onderhouden van een netwerk kost veel energie maar loont uiteindelijk de moeite. Via netwerken spreek je gelijkgestemde mensen.
Tip: Word lid van een ondernemersvereniging of ander netwerk.

Plezier
Een eigen bedrijf slokt je op. Je verlegt je grenzen. 60 uur. 80 uur. Worden die grenzen niet te veel verlegd? Besteed daarom ook aandacht aan je sociale omgeving, je partner, je vrienden. Zij kennen jou het best en hebben vaak waardevolle tips.
Stel jezelf ook vragen: wat deed ik vijf jaar geleden 's avonds om 10 uur? Wat doe ik nu? Snap ik het nog? Heb ik er nog plezier in?
Tip: Luister ook naar je privé-relaties en ... naar jezelf.

* Een eerdere versie van dit artikel verscheen in Ben aan het werk, nr. 3/ 2001